Co to jest karta charakterystyki oraz klasyfikacja CLP i kiedy jest wymagana? Poradnik dla
osób tworzących świece zapachowe
Świece zapachowe są traktowane jako mieszaniny chemiczne, zazwyczaj stworzone z wosku
oraz olejku zapachowego, i tym samym podlegają obowiązkowi posiadania etykiety CLP oraz
karty charakterystyki. Obowiązek ten dotyczy każdego wytwórcy wyrobów chemicznych,
niezależnie od skali produkcji. W tym artykule postaramy się wam w prosty sposób
przybliżyć wymogi dotyczące świec zapachowych według europejskiego rozporządzenia
REACH oraz CLP.
Karta charakterystyki
Wielu z was zadaje sobie pytanie co to jest karta charakterystyki, kiedy jest wymagana i
dlaczego muszę ją mieć?
Karta charakterystyki to nic innego jak dokument stworzony dla mieszaniny lub substancji
chemicznej zawierający informacje na temat składu, klasyfikacji zagrożeń, bezpiecznego
stosowania, przechowywania i usuwania produktów. Dokument ten jest przede wszystkim
przeznaczony do użycia w miejscu pracy, ponieważ jest źródłem informacji o zagrożeniach,
zarówno dla pracodawców jak i pracowników, oraz źródłem porad dotyczących
bezpiecznego stosowania produktu.
Kiedy karta charakterystyki w takim razie jest wymagana?
Jeżeli sprzedajemy swoje produkty do dalszej odsprzedaży lub do użycia w miejsu pracy.
Może to być np., sklep, kwiaciarnia, hotel. Kartę mamy obowiązek dostarczyć razem z
pierwszą dostawą produktów. Po dostarczeniu karty pierwszy raz do konkretnego odbiorcy,
nie ma już potrzeby dostarczania dalszych kopii z kolejnymi dostawami do tego samego
odbiorcy. Będziemy ją natomiast musieli ponownie dostarczyć po aktualizacji karty. Warto
tu również zaznaczyć, że nie dostarczamy jej klientom indywidualnym (konsumentom).
Kartę mogą również wymagać platformy sprzedażowe oraz firmy przewozowe w przypadku
kiedy dojdzie do uszkodzenia przesyłki z substancją/mieszaniną chemiczną. Muszą one
wtedy mieć wgląd do informacji w jaki sposób, np. posprzątać daną substancję/mieszaninę,
albo czy należy zawiadomić odpowiednie służby o dostaniu się substancji chemicznych do
środowiska (zazwyczaj w przypadku rozlewu dużych ilości).
Kartę i wszystkie jej aktualizacje mamy obowiązek przechowywać 10 lat od jej wydania,
nawet w przypadku kiedy zakończyliśmy działalność albo wycofaliśmy dany produkt ze
sprzedaży.
Wielokrotnie pojawia się pytanie, dlaczego muszę wykonać klasyfikację CLP oraz kartę
charakterystyki za każdym razem kiedy tworzę nową mieszaninę (w tym wypadku
świecę)?
Każda świeca, stworzona z wosku, kompozycji zapachowej oraz ewentualnych dodatków,
musi posiadać kartę charakterystyki oraz klasyfikację CLP opracowaną indywidualnie na
podstawie jej składu chemicznego. Nie jest możliwe wykorzystanie uniwersalnej karty
charakterystyki dla różnych świec, ponieważ każda kompozycja zapachowa zawiera inne
substancje, które w zależności od stężenia mogą wywoływać różne zagrożenia.
Wiedząc już co to jest karta charakterystyki, przejdziemy teraz do rozwinięcia tematu
klasyfikacji CLP oraz etykiet CLP.
Klasyfikacja oraz etykieta CLP
Co to jest klasyfikacja CLP oraz etykieta CLP i dlaczego jej potrzebujemy?
CLP oznacza „Klasyfikację, oznakowanie i pakowanie” (z ang. Classification, Labelling and
Packaging). Jest ona skierowana do pracowników, konsumentów i ogółu społeczeństwa.
Klasyfikacja CLP jest nieodzowną częścią karty charakterystyki, a informacje na jej temat
znajdziemy w sekcji 2 karty charakterystyki. Etykieta CLP natomiast, zawiera informacje
oraz oznaczenia zgodne z klasyfikacją CLP wykonaną dla danej mieszaniny bądź substancji
chemicznej. Informuje ona użytkownika produktu o głównych zagrożeniach i podaje
odpowiednie środki ostrożności.
Kto w takim razie musi umieścić etykietę CLP na swoich produktach?
Każdy kto wprowadza na rynek produkt niebezpieczny, jest odpowiedzialny za oznakowanie
swoich produktów. Nie wolno wprowadzić do obrotu produktów zapachowych o
właściwościach niebezpiecznych, jeśli nie są one zgodne z przepisami CLP. Co w tym wypadku oznacza wprowadzenie na rynek? Zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu
CLP, wprowadzenie mieszaniny lub substancji chemicznej jest udostępnieniem substancji lub
mieszaniny stronie trzeciej.
Oznacza to:
- Sprzedaż klientom
- Importowanie
- Rozdawanie swoich produktów (np. próbek)
Może się zdarzyć, że w niektórych przypadkach etykieta CLP nie będzie wymagana, na
przykład jeśli mieszanina zawiera składniki niebezpieczne w stężeniach poniżej określonych
wartości granicznych. Jednak w przypadku produktów zawierających kompozycje
zapachowe sytuacja taka występuje bardzo rzadko. W związku z tym zawsze należy
przeprowadzić klasyfikację CLP dla mieszaniny chemicznej, aby określić potencjalne
zagrożenia.
Poniżej krótko opiszemy z jakich elementów składa się etykieta CLP:
- Identyfikator produktu - informacje dotyczące nazwy produktu i jego składu. W
przypadku mieszanin identyfikatorem produktu będzie nazwa produktu gotowego.
Należy pamiętać, że nazwa na etykiecie musi być zgodna z nazwą w Karcie
Charakterystyki. - Hasło ostrzegawcze - Istnieją trzy kategorie słów ostrzegawczych:
- Niebezpieczeństwo!
- Uwaga!
- puste (dotyczy mieszanin o niższej klasyfikacji zagrożenia). - Zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia - zawiera szczegółowe informacje na temat
zagrożenia. - Piktogram - Działa jako wizualna reprezentacja zagrożenia. Nie może być mniejszy niż
1 cm kwadratowy mierzony wzdłuż boku piktogramu. Zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia są przedstawione za pomocą piktogramów. Niektóre zagrożenia nie
wymagają piktogramów wskazujących rodzaj zagrożenia, np. zagrożenia dla
środowiska niższego stopnia. - Ostrzeżenia ostrzegawcze - klasyfikację uzupełniania się zwrotami wskazującymi
środki ostrożności zawierającymi wskazówki dotyczące bezpiecznego postępowania.
np. P102 Chronić przed dziećmi. - Informacja uzupełniająca - Tutaj może zostać zawarte ostrzeżenie EUH, kod UFI oraz
wszelkie inne informacje, np. kod partii. Kod UFI powinien być wyraźnie widoczny,
aby można go było łatwo odczytać bezpośrednio z produktu. - Dane dostawcy - nazwa producenta, adres i numer telefonu - informuje nas kto jest
odpowiedzialny za wprowadzenie produktu na rynek. - Ilość nominalna
Poniżej przygotowaliśmy przykładową etykietę CLP dla świecy zapachowej z opisem
poszczególnych elementów:
Ogólne zasady oznakowania
Rozporządzenie CLP jasno określa wytyczne dotyczące mocowania etykiety na produkcie.
Wskazuje między innymi, że etykieta musi być trwale przymocowana do opakowania i
czytelna w pozycji poziomej, gdy opakowanie znajduje się w normalnym ustawieniu. W
przypadku opakowań składających się z opakowania wewnętrznego i zewnętrznego (np.
świecy w pudełku), etykieta CLP powinna być umieszczona zarówno na opakowaniu
wewnętrznym, jak i zewnętrznym.
Jeśli opakowanie ma kształt uniemożliwiający naklejenie etykiety, można zastosować
alternatywne rozwiązania, takie jak przywiązana zawieszka z etykietą, rozkładana etykieta
lub etykieta wyłącznie na opakowaniu zewnętrznym.
Warto również podkreślić, że producent ma obowiązek monitorowania aktualnych
informacji dotyczących substancji chemicznych, które mogą wpływać na klasyfikację jego
produktów i dokonywania wszelkich niezbędnych aktualizacji bez zbędnej zwłoki.
Wymogi dotyczące rozmiaru etykiety oraz czcionki
Jeżeli jest to możliwe, etykieta powinna mieć min. 52 x 74 mm dla pojemności mniejszych niż 3L.
Rozporządzenie CLP wymaga, aby elementy etykiety, o których mowa w art. 17 ust. 1 CLP, miały taki
rozmiar i odstępy, aby można je było łatwo odczytać. Zasady formatowania wymagają aby tekst miał
następujące cechy:
- druk musi być czarny na białym tle
- odległość między dwoma wierszami musi wynosić co najmniej 120% rozmiaru czcionki
- należy używać pojedynczej czcionki, która jest łatwo czytelna i bez szeryfów
- odstępy między literami muszą być odpowiednie, aby wybrana czcionka była łatwo czytelna
- minimalny rozmiar czcionki dla pojemności mniejszych niż 0,5 litra to 1,2 mm wysokości
- minimalny rozmiar czcionki dla pojemności większych niż 0.5 litra ale mniejszych niż 3 litry to
1,4 mm wysokości
Etykieta ostrzegawcza
Oprócz etykiety CLP producent świec ma również obowiązek umieszczenia etykiety
ostrzegawczej zgodnej z normą europejskich PN-EN 15494:2020-04. Norma ta wymaga od
producentów, aby na etykiecie pojawił się ogólny znak ostrzegawczy (żółty, trójkątny
piktogram z wykrzyknikiem). Ponadto, na etykiecie musimy obowiązkowo umieścić
minimum trzy komunikaty dotyczące bezpieczeństwa (patrz schemat poniżej). Komunikaty
ostrzegawcze mogą być przekazane w formie piktogramu lub tekstu. Jeśli używamy tekstu,
musi on być przedstawiony w języku kraju, w którym sprzedawane są świece.
Oprócz minimalnych informacji dotyczących bezpieczeństwa, jak opisano powyżej,
europejskie wytyczne według normy PN-EN 15494:2020-04 zachęcają w stosownych
przypadkach wykorzystanie opcjonalnych informacji dotyczących bezpieczeństwa.
Opcjonalne ostrzeżenia zależą od rodzaju sprzedawanych świec, ponieważ nie wszystkie są odpowiednie dla wszystkich typów świec.
Poniższa tabela przedstawia kilka popularnych przykładów:
Kod UFI
Wiedząc już co to jest karta charakterystyki, CLP oraz etykieta ostrzegawcza musimy jeszcze
przybliżyć temat kodu UFI oraz zgłoszania mieszanin do ośrodka zatruć. Kod UFI jest również
nieodłącznym elementem etykiety CLP oraz karty charakterystyki, jednakże nie jest on
zawsze wymagany.
Kiedy w takim razie potrzebujesz umieścić kodu UFI na etykiecie CLP oraz czym on jest?
Od 1 stycznia 2021 r. każdy produkt wprowadzany na rynek europejski, sklasyfikowany ze
względu na zagrożenie fizyczne lub zdrowotne według wytycznych CLP, musi mieć kod UFI
umieszczony na etykiecie CLP oraz karcie charakterystyki.
UFI (ang. unique formula identifier) to 16-znakowy kod alfanumeryczny, którego celem jest
zapewnienie wyraźnego powiązania między informacjami przekazywanymi ośrodkom zatruć,
a produktem wprowadzanym do obrotu. Informacje przekazane ośrodkom zatruć zostaną
wykorzystane w przypadku wezwania pomocy, umożliwiając dokładniejsze zdiagnozowanie
przyczyny zatrucia i pozwoli uniknąć niepotrzebnego, nadmiernego leczenia, które często
jest stosowane na wszelki wypadek.
Umieszczenie UFI na etykiecie musi zbiegać się z przesłaniem informacji do ośrodka zatruć w
zharmonizowanym formacie PCN (ang. Poison Centres Notification), który jest wspólny dla
wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej. Kod UFI działa jako łącznik danego
produktu z dokładnymi informacjami na temat danej mieszaniny chemicznej – sam kod bez
powiązanego powiadomienia jest nieważny, ponieważ nie ujawnia żadnych informacji o
składzie. Kod UFI jest zawsze unikalny w zależności od składu mieszaniny.
Podobnie jak w przypadku karty i klasyfikacji CLP, ciągłe monitorowanie informacji
dotyczących substancji chemicznych, które mogą bezpośrednio wpłynąć na klasyfikację
mieszaniny jest wymagane, a jakiekolwiek zmiany dotyczące produktu wymagają wykonania
aktualizacji powiadomienia do ośrodka zatruć.
Mamy nadzieję, że po przeczytaniu tego artykułu rozumiecie już, że karta charakterystyki,
klasyfikacja CLP oraz kod UFI tworzą jedność i wzajemnie się uzupełniają, tworząc rzetelne
źródło informacji na temat mieszanin chemicznych. Informują użytkowników naszych
wyrobów (konsumentów), o potencjalnych zagrożeniach wynikających z użytkowania
danych produktów dzięki czemu mogą świadomie korzystać z produktów dostępnych na
rynku.
Autor artykułu: Julia Krayser Laboratorium świec
